عید نوروز چگونه شکل گرفت

 

 

 پیدایش جشن نوروز 

جشن نوروز را به نخستین پادشاهان نسبت می دهند

 شاعران و نویسندگان قرن چهارم و پنجم هجری چون فردوسی، عنصری، بیرونی، طبری

و بسیاری دیگر كه منبع تاریخی و اسطوره ای آنان بی گمان ادبیات پیش از اسلام بوده

 نوروز را از زمان پادشاهی جمشید می دانند

در خور یادآوری است كه جشن نوروز پیش از جمشید نیز برگزار می شده

روایت های اسلامی درباره نوروز

آورده اند كه در زمان حضرت رسول (ص) در نوروز جامی سیمین كه پر از حلوا بود

 برای پیغمبر هدیه آوردند و آن حضرت پرسید كه این چیست؟

 گفتند كه امروز نوروز است. پرسید كه نوروز چیست؟

 گفتند عید بزرگ ایرانیان. فرمود: آری، در این روز بود كه خداوند عسكره را زنده كرد.

پرسیدند عسكره چیست؟

فرمود عسكره هزاران مردمی بودند كه از ترس مرگ ترك دیار كرده و سر به بیابان نهادند

 و خداوند به آنان گفت بمیرید و مردند. سپس آنان را زنده كرد وابرها را فرمود كه به آنان ببارند

 از این روست كه پاشیدن آب در این روز رسم شده.

سپس از آن حلوا تناول كرد و جام را میان اصحاب خود قسمت كرده و گفت كاش هر روزی بر ما نوروز بود

 

جشن نوروز

 

جشن نوروز دست كم یك یا دو هفته ادامه دارد

 ابوریحان بیرونی مدت برگزاری جشن نوروز را پس از جمشید یك ماه می نویسد

 چون جم درگذشت پادشاهان همه روزهای این ماه را عید گرفتند

عیدها را شش بخش نمودند: پنج روز نخست را به پادشاهان اختصاص دادند

 پنج روز دوم را به اشراف، پنج روز سوم را به خادمان و كاركنان پادشاهی

پنج روز چهارم را به ندیمان و درباریان  پنج روز پنجم را به توده مردم و

 پنجه ششم را به برزگران

ولی برگزاری مراسم نوروزی امروز

دست كم از پنجه و «چهارشنبه آخر سال» آغاز می شود و در «سیزده بدر» پایان می پذیرد

 ازآداب و رسوم كهن پیش از نوروز باید از پنجه، چهارشنبه سوری و خانه تكانی یاد كرد

 

میر نوروزی

از جمله آیین های این جشن 5 روزه، كه در شمار روزهای سال و ماه و كار نبود

برای شوخی و سرگرمی حاكم و امیری انتخاب می كردند كه رفتار و دستورهایش خنده آور بود

و در پایان جشن از ترس آزار مردمان فرار می كرد

 ابوریحان از مردی بی ریش یاد می كند

 كه با جامه و آرایشی شگفت انگیز و خنده آور در نخستین روز بهار مردم را سرگرم می كرد

و چیزی می گرفت. و هم اوست كه حافظ به عنوان « میرنوروزی» دوران حكومتش را « بیش از 5 روز» نمی داند.

از برگزاری رسم میر نوروزی، تا لااقل 70 سال پیش آگاهی داریم

 بی گمان كسانی را كه در روزهای نخست فروردین

 با لباس های قرمز رنگ و صورت سیاه شده در كوچه و گذر وخیابان می بینیم

 كه با دایره زدن و خواندن و رقصیدن مردم را سرگرم می كنند

 و پولی می گیرند بازمانده شوخی ها و سرگرمی های انتخاب «میر نوروزی» و «حاكم پنج روزه » است

كه تنها در روزهای جشن نوروزی دیده می شوند

 و آنان در شعرهای خود می گویند: حاجی فیروزه، عید نوروزه، سالی چند روزه

 

سر آخر عید رو پیشاپیش به همه دوستان تبریک میگم

 با آرزوی سالی خوب و خوش واسهء شما و خانواده محترمتان

هرشب دعا میکردم تو رو تنها ببینم          بگم که آرزومه تو باشی همنشینم

                    ولی یه شب که دیدم با دیگری نشستی                                                    

گفتم تو هم خدایا دل منو شسکتی

من تو رو میخواستم چیزی نگفتم                                     

دلم میخواست که اول از تو میشنفتم

ولی سکوت راه منو تورو جدا کرد             غرور بی جا عشق رو هم فدای ما کرد         

                                         هرشب دعا میکردم تو رو تنها ببینم                     بگم که آرزومه تو باشی همنشینم

                    ولی یه شب که دیدم با دیگری نشستی  

گفتم تو هم خدایا دل منو شسکتی                                       

هر دو رفتیم خونه ساختیم از عشق هم دل کندیم  

تو دست ما حلقهء زر دیگه افسوس پابندیم           

                 

هرشب دعا میکردم تو رو تنها ببینم          بگم که آرزومه تو باشی همنشینم

                    ولی یه شب که دیدم با دیگری نشستی                                                    

گفتم تو هم خدایا دل منو شسکتی

من تو رو میخواستم چیزی نگفتم                                     

دلم میخواست که اول از تو میشنفتم

ولی سکوت راه منو تورو جدا کرد             غرور بی جا عشق رو هم فدای ما کرد

 حالا همدیگرو دیدیم که خیلی دیر                          از کار سرنوشت آدم خندش میگیره

تو یاد ما خاطره ها زنده می مونه                             شاید که قسمت هیمنه خدا میدونه

چهارشنبه آخر سال ( چهار شنبه سوري )

برگزاري چهارشنبه سوري، که در همهً شهرها و روستاهاي ايران سراغ داريم،

بدين صورت است که شب آخرين چهارشنبهً سال ( يعني نزديک غروب آفتاب روز سه شنبه )،

 بيرون از خانه، جلو در، در فضايي مناسب، آتشي مي افروزند، و اهل خانه، زن و مرد و کودک از روي آتش مي پرند

و با گفتن : " زردي من از تو، سرخي تو از من "، بيماري ها و ناراحتي ها و نگراني هاي سال کهنه را به آتش مي سپارند،

 تا سال نو را با آسودگي و شادي آغاز کنند.

 تا زماني که از ظرف هاي سفالين چون، کاسه و بشقاب و کوزه، در خانه استفاده مي شد،

 پس از خانه تکاني، کوزهً کهنه اي از پشت بام خانه به کوچه مي انداختند؛

کوزه اي که در آن آب و چند سکه ريخته بودند.

 اسفند دود کردن و آجيل خودرن، فال گرفتن،

" فال گوش " ( در کوي و گذر به حرف عابران گوش دادن و از مضمون آن ها براي نيت خود تفاًول زدن. )"

 و " قاشق زني "

( معمولا زنان روي خود را مي پوشانند و با قاشق، يا کليد به خانه ها در مي زنند،

 صاحب خانه شيريني، ميوه و يا پول در ظرف آنها مي گذارد. )

 نيز از باورها و رسم هايي است

 که به ويژه در بين نوجوانان، هنوز به کلي فراموش نشده است؛

و اين رسم ها و باورها در شهرهاي مختلف با يکديگر متفاوت اند. 

در برخي از شهرهاي آذربايجان چون اروميه، اردبيل و زنجان،

 همه چهارشنبه هاي ماه اسفند هر يک نقش و نام معيني دارند،

که از جمله در منطقهً زنجان بدين شرح است: 

 نخستين چهارشنبه را موله گويند و به شستن و تميز کردن فرش هاي خانه اختصاص دارد.

 دومين چهارشنبه را سوله گويند، در اين روز به خريد وسيله ها و نيازمنديهاي عيد مي روند.

  سومين چهارشنبه را گوله گويند

 و به خيس کردن و کاشتن گندم و عدس و غيره براي سبزه هاي نوروزي اختصاص دارد. 

 چهارمين و آخرين چهارشنبه سال ( چهارشنبه سوري ) را کوله گويند؛

 ( کوله در ترکي به معني کهنه و فرسوده است).

در اصفهان چهارشنبه سوري را " چهار شنبه سرخي " نيز مي گويند....  

 

 

مراسم چهارشنبه سوري 

 

 

 

بوته افروزي 

 

 

در ايران رسم است كه پيش از پريدن  آفتاب،

 هر خانواده بوته هاي خار و گزني را كه از پيش فراهم كرده اند

 روي بام يا زمين حياط خانه و يا در گذرگاه در سه يا پنج يا هفت «گله» كپه مي كنند.

با غروب  آفتاب و نيم تاريك شدن آسمان، زن و مرد و پير و جوان گرد هم جمع مي شوند

 و بوته ها  را آتش مي زنند.

 در اين هنگام از بزرگ تا كوچك هر كدام سه بار از روي بوته هاي  افروخته مي پرند،

 تا مگر ضعف و زردي ناشي از بيماري و غم و محنت را از خود بزدايند

  و سلامت و سرخي و شادي به هستي خود بخشند. مردم در حال پريدن از روي آتش ترانه هايي  مي خوانند.

زردي من از تو ، سرخي تو از من 

غم برو شادي بيا ، محنت برو روزي بيا 

اي شب چهارشنبه ، اي كليه جاردنده ، بده مراد بنده 

 

خاکستر چهارشنبه سوري، نحس است،

 زيرا مردم هنگام پريدن از روي آن، زردي و یيماري خود را،

 از راه جادوي سرايتي، به آتش مي دهند و در عوض سرخي و شادابي آتش را به خود منتقل مي کنند

. سرود "زردي من از تو / سرخي تو از من"

هر خانه زني خاكستر را در خاك انداز جمع مي كند،

 و آن را از خانه بيرون مي برد و در سر چهار راه، يا در آب روان مي ريزد.

در بازگشت به خانه، در خانه را مي كوبد و به  ساكنان خانه مي گويد كه از عروسي مي آيد

 و تندرستي و شادي براي خانواده آورده است.
در اين هنگام اهالي خانه در را به رويش مي گشايند.

 او بدين گونه همراه خود  تندرستي و شادي را براي يك سال به درون خانه خود مي برد.

 ايرانيان عقيده دارند كه با افروختن آتش و سوزاندن بوته و خار فضاي خانه را از موجودات زيانكار مي پالايند

و ديو پليدي و ناپاكي را از محيط زيست دور و پاك مي سازند. براي اين كه آتش آلوده   نشود

 خاكستر آن را در سر چهارراه يا در آب روان مي ريزند تا باد يا آب آن را با خود  ببرد.

 

مراسم كوزه شكني 

مردم پس از آتش افروزي مقداري زغال به نشانه سياه بختي،

كمي نمك به علامت شور چشمي، و يكي سكه دهشاهي به نشانه تنگدستي

 در كوزه اي سفالين  مي اندازند و هر يك از افراد خانواده يك بار كوزه را دور سر خود مي چرخاند

 و آخرين نفر ، كوزه را بر سر بام خانه مي برد و آن را به كوچه پرتاب مي كند و مي گويد:

 «درد و بلاي خانه را ريختم  به توي كوچه»

 و باور دارند كه با دور افكندن كوزه، تيره بختي، شور بختي و تنگدستي را از خانه و خانواده دور مي كنند 

 

 

این جملات روی سنگ قبر یک کشیش انگلیسی

در کلیسای « وست منیستر» نوشته شده

 

جوان و آزاد بودم تصوراتم هیچ محدودیتی نداشت

 و در خیال خودم می خواستم دنیا را تغییر دهم !!!!

پیرتر و عاقل تر شدم فهمیدم دنیا تغییر نمی کند

بنابراین توقعم را کم کردم و به عوض کردن کشورم قناعت کردم

ولی کشورم نیز نمی خواست عوض شود....

به میانسالی که رسیدم

آخرین توانا ییهایم را بکار گرفتم که فقط خانواده ام را عوض کنم.

ولی پناه بر خدا آنها هم نمی خواستند عوض شوند .....

و اینک که در بستر مرگ آرمیده ام

ناگهان دریافته ام که

اگر فقط خودم را عوض می کردم خانواده ام نیز تغییر می کرد

و با پشتگرمی آنها می توانیستیم کشورم را نیز عوض کنم ......

که می داند؟

شاید می توانستم دنیا را نیز تغییر دهم اما ...

ام اینک هیچکدام عوض نشده اند....

 

 آهنگ دیوونه از رضا صادقی عزیز که من خیلی با این آهنگ خاطره دارم

واقعا زیبا و قشنگ

 اینو خواستم بزارم تو وبلاگم تا کمی از خاطرات زیبای گذشته واسم زنده شه

ککککککککککککک

آره منم یه دیوونه دیوونه ای آواره ام

مجنون زنجیری منم اما هنوز پروانه ام

 

آره منم یه دیوونه دیوونه ای آواره ام

مجنون زنجیری منم اما هنوز پروانه ام

اونا میگن عقلم کم          سنگ میزنن منو همه

قلبم مثل یه آسمون            جا داره واسهء همه

آره منم اون دیوونه            اون که نداره یه خونه

مال و منالی نداره         اما لباش چه خندون

آره منم اون دیوونه    آره منم اون دیوونه

بچه ها سنگم میزنن        بزرگا خندم میکنن

می گن که آومد اون دیوونه تا همه رو بخندونه

هل میدن به زور تو آب میدن منو صد تا عذاب

پا روی سینم میزارن میگن تو این آبا بخواب

توی دلم میگن خدااااااااا

ببخششون از این کارا    بزار بخندن خوش باشن    قربون لطفت ای خدا

توی دلم میگن خدااااااااا

ببخششون از این کارا    بزار بخندن خوش باشن   قربون لطفت ای خدا

آره منم اون دیوونه آره منم اون دیوونه